Sual Avropa İnsan hüquqları məhkəməsi

Salam. Artıq 3 ildir ki, Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsində cinayət işimiz üzrə məhkəmə prosesi davam edir. Bu müddət ərzində açıq-aşkar zaman süründürməçiliyinə məruz qalmışıq: ümumilikdə 33 məhkəmə iclası təyin edilib, lakin onlardan 22-si heç bir əsaslı səbəb göstərilmədən ləğv olunub/təxirə salınıb. Məhkəmə rəhbərliyindən tutmuş işə baxan hakimlərə qədər prosesin qeyri-obyektiv və sifarişli aparıldığına dair ciddi şübhələrimiz var. Aidiyyatı olan demək olar ki, bütün dövlət qurumlarına müraciət etmişik, dinc toplanmaq hüququmuzdan istifadə edərək məhkəmə binası qarşısında mediaya da açıqlamalar vermişik, lakin heç bir nəticəsi olmayıb.


Bu vəziyyətlə bağlı aşağıdakı suallarıma aydınlıq gətirilməsini xahiş edirəm:

1. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə (AİHM) müraciət etmək üçün ölkə daxilində daha neçə instansiya keçməliyik? (Hazırda iş birinci instansiyadadır).
2. Apelyasiya mərhələsi təxminən neçə proses (məhkəmə iclası) çəkir?
3. Ali Məhkəmə mərhələsi adətən neçə prosesə yekunlaşır?
4. Avropa Məhkəməsində proseslər necə keçir, bizə ilk geri dönüş (şikayətin qeydiyyata alınması) nə qədər müddətə olur və işin tam yekunlaşması ümumilikdə nə qədər vaxt aparır?

Öncədən təşəkkür edirəm.

Salam.

Təsvir etdiyiniz vəziyyət, xüsusilə də 3 il ərzində 33 iclasdan 22-nin əsaslı səbəb olmadan təxirə salınması, nəzəri baxımdan Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi tərəfindən Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 6-cı maddəsi (Ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ) kontekstində qiymətləndirilə biləcək məsələdir. Bununla belə, AİHM hər bir işi fərdi hallara əsasən qiymətləndirir və gecikmənin səbəblərini, tərəflərin davranışını və işin mürəkkəbliyini ayrıca nəzərə alır.
Hazırda iş birinci instansiya məhkəməsi olan Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin icraatındadır. AİHM-ə müraciət etmək üçün daha neçə instansiya keçməlisiniz sualına gəldikdə isə ümumi qayda belədir: 1 - Birinci instansiya məhkəməsi (hazırda davam edir); 2 - Apellyasiya Məhkəməsi; 3 - Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi (kassasiya) (+ Ali məhkəmədən sonra Konstitusiya Məhkəməsinə də müraciət etmək olar müvafiq şikaətlə lakin AİHM-ə müraciət etmək üçün məcburi deyil). Adətən bundan sonra ölkədaxili hüquqi müdafiə vasitələri tükənmiş hesab olunur və yalnız bundan sonra AİHM-ə müraciət etmək mümkündür.
Vacib istisna: Əgər ölkədaxili müdafiə vasitələri praktikada effektiv deyilsə və ya proses həddindən artıq uzadılırsa, bəzi hallarda AİHM bu məsələyə fərqli yanaşa bilər. Lakin bu, istisna xarakterlidir və əksər hallarda kassasiya instansiyasının qərarı gözlənilir.
O ki qaldı “Apellyasiya mərhələsi neçə iclas çəkir?” bu, işdən asılı olaraq dəyişir. + Əlavə: Məlumat üçün Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi tərəfindən hazırlanmış "Suallar və Cavablar" adlı məlumat kitabçası qoşma olaraq əlavə edilir